Społeczeństwo! Oto tortury najsroższe

674456-352x500 (1)

Autor: Mats Strandberg, przekład: Justyna Czechowska, tytuł: Pół życia, tytuł oryginału: Halva liv, wydawnictwo: Marginesy, liczba stron: 304, data premiery: 18 lipca 2018

 

Za sprawą nowej powieści Matsa Strandberga możemy ujrzeć z bliska pozornie uporządkowany świat, w którym brudy z przeszłości bohaterów są elegancko zamiecione pod dywan i zdezynfekowane dawką antydepresantów. Postaci zasiedlające książkę szwedzkiego pisarza są wytrawnymi aktorami w społeczeństwie spektaklu i nie buntują się przeciwko narzuconym im z góry rolom. Standberg pisze o tym, jak świat pozorów traci swą doskonałość w chwili, gdy wreszcie przestajemy robić dobrą minę do złej gry i ujawniamy niewygodne fakty z naszego życia. W tym kontekście wielce wymowny jest tytuł książki, jako iż pół życia oznacza właśnie niemożność osiągnięcia egzystencjalnej pełni wskutek usilnej adaptacji do obowiązujących norm i wartości kulturowych w danym miejscu i czasie.   Czytaj dalej „Społeczeństwo! Oto tortury najsroższe”

Reklamy

Trudne dojrzewanie Anny Kerrigan

678405-352x500.jpg

Autor: Jennifer Egan, przekład: Anna Gralak, tytuł: Manhattan Beach, wydawnictwo: Znak Literanova, liczba stron: 588, data premiery: 19 września 2018 r.

Jennifer Egan, zdobywczyni Nagrody Pulitzera, funduje czytelnikowi literacką podróż w przeszłość bez zakusów na wielkoformatową powieść historyczną. Razem z bohaterami Manhattan Beach zachłyśniemy się nowojorskim blichtrem i zaznamy przygnębiającej mizerii na obrzeżach metropolii w latach przypadających na schyłek Wielkiego Kryzysu i drugą wojnę światową. Fabuła w dużym stopniu powiela utrwalone wyobrażenia o tamtych czasach. Wskutek przystąpienia Stanów Zjednoczonych do działań wojennych mężczyźni wypadli ze swoich dotychczasowych ról społecznych i zawodowych, a kobiety musiały zapewnić rodzinie byt i  zakasać rękawy w przemyśle zbrojeniowym i stoczniowym, aby godnie wypełniać, zgodnie z polityczną demagogią, swe patriotyczne obowiązki. Czytaj dalej „Trudne dojrzewanie Anny Kerrigan”

Wrześniowe premiery wydawnicze

Wrzesień, jak co roku, przywita nas koszami grzybów, kobiercami opadłych liści i nitkami babiego lata. Jesteśmy w stanie przewidzieć wszystko, co wróży nam końcówka lata, ale po wakacyjnym latargu wielką niewiadomą pozostają wrześniowe plany wydawnicze. Aby rozjaśnić Wam tę tajemnicę, posłużę się okiem wybrednego selekcjonera i wytypuję pięć obiecujących premier książkowych. Chciałabym jednak uczciwie zaznaczyć, że posiłkuję się wyłącznie materiałami prasowymi ze strony wydawnictw, a to oznacza, że w praktyce nie miałam tych tekstów przed oczyma. Nie ręczę zatem za ich jakość, bo z obietnicami składanymi przez wydawców, jak wiecie, różnie bywa. W moim wrześniowym zestawieniu znalazło się miejsce dla biografii, reportażu, listów, a także dla ostatniego dzieła wielkiego humanisty i ciekawie zapowiadającego się debiutu powieściowego. Nie przedłużając, zaczynajmy!

kantor-nigdy-tu-juz-nie-powroce-390.jpgKrzysztof Pleśniarowicz, Kantor. Nigdy tu nie powrócę, Wydawnictwo Wielka Litera. Premiera: 26.09. 2018

Tadeusza Kantora, jednego z najsławniejszych polskich artystów XX wieku, chyba nikomu przedstawiać nie trzeba! Zamierzeniem biografisty było ukazanie portretu twórcy teatru Cricot2, teoretyka sztuki, malarza i performera na tle największych wydarzeń ubiegłego stulecia. Ta strategia prezentacji życiorysu Kantora jest umotywowana symbolicznie: artysta urodził się bowiem po wybuchu  I wojny światowej, a zmarł wtedy, gdy Europa tkwiła w nieprzerwanej euforii po zburzeniu muru berlińskiego.

large_lud_copyIlona Wiśniewska, Lud. Z grenladzkiej wyspy, Wydawnictwo Czarne. Premiera: 05.09.2018

Mam za sobą lekturę dwóch poprzednich reportaży Ilony Wiśniewskiej, więc naturalną koleją rzeczy wydaje się sięgnięcie po kolejny tekst jej autorstwa. Reporterkę tę cechuje empatia, szybka umiejętność przełamywania barier komunikacyjnych i dobre pióro. Po Svalbardzie i Finnmarku przyszła kolej na eksplorację rubieży Grenlandii. Wiśniewska w ramach wolontariatu pracowała w najstarszym grenlandzkim domu dziecka, żeby uczynić słyszalnymi głosy tych, których nikt nie chce wysłuchać. Grenlandczycy za wykonaną pracę odwdzięczali się autorce opowieściami o codziennym życiu na wyspie.

Lem-Lipska_Boli tylko gdy_mStanisław Lem, Ewa Lipska, Tomasz Lem, Boli tylko, gdy się śmieję… Listy i rozmowy, Wydawnictwo Literackie. Premiera: 05.09.2018 

Trend epistolarny ciągle utrzymuje się na rynku wydawniczym. Wygląda na to, że im mniej piszemy listów, tym chętniej je czytamy. Tym razem mamy okazję przyjrzeć się bliżej korespondencji i rozmowom Ewy Lipskiej, poetki zaliczanej do pokolenia Nowej Fali, ze Stanisławem Lemem i synem pisarza. Ich środowiskowa znajomość, jak podejrzewam, rozkwitła w Domu Literatów przy ul. Krupniczej 22 w Krakowie. Efektem tej przyjaźni jest zbiór wymienionych drogą listowną myśli o zmaganiach z codziennością i życiu literackim Polski i Krakowa. Wydawca nadał ogromną rangę tej publikacji, zapewniając, że premiera rzeczonej książki będzie jednym z istotniejszych wydarzeń literackich ostatnich lat. Cóż, sprawdzimy to!

361926144Thomas Leoncini, Zygmunt Bauman, Płynne pokolenie, Wydawnictwo Czarna Owca. Premiera: 05.09.2018

Nie trzeba być od razu socjologiem, żeby przeczytać ze zrozumieniem prace Baumana, bo dotyczą one społecznych przeobrażeń, które sami intuicyjnie komentujemy ze znajomymi przy kawie lub piwie. Z ostatniej lekcji, jaką udziela nam ów największy filozof współczesności, dowiemy się, jak scharakteryzowane zostało pokolenie urodzone w latach osiemdziesiątych i wszelkie wyraziste znaki naszych czasów od chirurgicznych modyfikacji ciała i tatuaży do Internetu. Rozważania Baumana sprowokowała rozmowa z Thomasem Leoncinim.

5b0edb705d03dOlga Hund, Psy ras drobnych, Korporacja Ha!Art. Premiera: 10.09.2018 

Olga Hund zabiera czytelnika w podróż do szpitala psychiatrycznego stanowiącego metaforę systemu, w którym żyjemy. Jej cierpiąca na depresję bohaterka odbywa własny lot nad kukułczym gniazdem, czyli nad światem zdominowanym przez urojenia i prawdziwą przemoc. Paradoksalnie rzecz ujmując, lecznica rozczarowania światem nie oferuje pacjentom stuprocentowego wyzdrowienia, gdyż po kuracji bohaterowie na nowo muszą zmierzyć się z problemami, które przywiodły ich do tej placówki. Problemy te kryją się pod postacią ojców, wujków, mężów, matek, Kościoła, rachunków, eksmisji i chwilówek. Brzmi ciekawie!

 

Dajcie znać, czy sposród wrześniowych premier znaleźliście już jakichś swoich faworytów? A może nie zaprzątacie sobie jeszcze myśli miesiącem, w którym zaczyna się szkoła, a w knajpach zaczyna się picie? 🙂

 

 

 

Słaba płeć, a jednak najsilniejsza

665455-352x500Autor: Naomi Adlerman, przekład: Małgorzata Glasenapp, Tytuł: Siła, tytuł oryginału: The Power, wydawnictwo: Marginesy, liczba stron:  400,  data premiery:  9 maja 2018 r.

W Sile Naomi Adlerman rozwijają się obok siebie cztery niezależne historie, które jak dopływy rzeki łączą się w jeden fabularny nurt. Kobiece bohaterki mają pod górkę w świecie zdominowanym przez mężczyzn. Przebywająca w rodzinie zastępczej Allie doświadcza przemocy domowej i molestowania seksualnego. Zaś Roxy jest przypadkowym świadkiem egzekucji własnej matki w trakcie mafijnych porachunków. Z kolei Margot walczy o swój autorytet polityczny z mężczyznami łasymi na takie splendory. Sytuacja ulega diametralnej zmianie wówczas, gdy kobiety na masową skalę odkrywają w sobie pokłady nadnaturalnych mocy, dzięki którym potrafią zwalić z nóg każdego napastnika bądź konkurenta niczym Raiden – kultowa postać serii Mortal Kombat! Czytaj dalej „Słaba płeć, a jednak najsilniejsza”

Człowiek człowiekowi żmiją

661581-352x500Autor: Wojciech Chmielarz, tytuł: Żmijowisko, wydawnictwo: Marginesy, liczba stron: 477, data premiery: 9 maja 2018 r.

Do rzadkości należy sytuacja, kiedy powieść popularna, której zapewniono medialny rozgłos, nie jest marketingowo napompowaną wydmuszką. Sztandarowy gatunek zaliczany do piśmiennictwa popularnego tym razem ukierunkowuje naszą uwagę na okoliczności, które doprowadziły do zaginięcia nastolatki podczas wakacji spędzanych pod czujnym okiem rodziców. Jest zagadka, ale nie ma mozolnego śledztwa kryminalnego i charyzmatycznego funkcjonariusza policji, który w błysku fleszy doprowadziłby do spektakularnego rozwiązania sprawy. Centralna kwestia, wokół której ogniskuje się fabuła Żmijowiska, to powolny rozpad więzi małżeńskich i towarzyskich na skutek tego, że bohaterowie są emocjonalnie wybrakowani i zaślepieni pazernością, a przez to – nieszczęśliwi. Za wyznaczniki atrakcyjności tej powieści mogę zatem uznać obficie występujące i dobrze poprowadzone wątki o charakterze społeczno-obyczajowym. Czytaj dalej „Człowiek człowiekowi żmiją”

Nawroty odziedziczonych wspomnień

musisz-tam-wrocic-historia-przyjazni-lusi-gelmont-i-zuzanny-ginczanki-b-iext52849004

Autor: Maria Stauber, tytuł: Musisz tam wrócić. Historia przyjaźni Lusi Gelmont i Zuzanny Ginczankiwydawnictwo: Marginesy, liczba stron: 268, data premiery:  23 maja 2018 r.

Książka Marii Stauber pt. Musisz tam wrócić. Historia przyjaźni Lusi Gelmont i Zuzanny Ginczanki wpisuje się w nurt postpamięci, który ostatnimi czasy święci wydawnicze triumfy w polskiej prozie najnowszej. Ze względu na podejmowaną problematykę i obraną optykę narracyjną powieść biograficzną autorstwa Stauber łatwo byłoby ustawić w jednym rzędzie z Fałszerzami pieprzu Moniki Sznajderman, Oskarżam Auschwitz Mikołaja Grynberga oraz Małą zagładą Anny Janko. Kamieniem węgielnym jej dzieła jest bowiem postpamięć oznaczająca tendencję do dziedziczenia traumy wojennej rodziców przez kolejne generacje. Z grubsza chodzi o to, że dzieci dorastają w otoczeniu zdominowanym przez odznaczające się okrucieństwem wspomnienia rodziców i nie mogą przejść nad tymi opowieściami do porządku dziennego. Te zatrważające historie przechodzą z pokolenia na pokolenie jako ponure dziedzictwo rodzinne. Wrastają one w psychikę potomków na tyle głęboko, że domagają się artykulacji w odpowiedniej formie podawczej. Czytaj dalej „Nawroty odziedziczonych wspomnień”

Zapis nieprzypadkowego spotkania

625316-352x500 (1).jpgAutor: Agata Napiórska, tytuł: Szczęśliwe przypadki Józefa Wilkoniawydawca: Marginesy, liczba stron: 333, data premiery: 21 lutego 2018 r.

Ludzie zawsze będą chcieli czytać o innych ludziach, jeśliby dać wiarę słowom Mariusza Szczygła. Stąd niegasnąca popularność z jednej strony serwisów i magazynów plotkarskich, a z drugiej – reportaży, opasłych biografii i wywiadów-rzek albo prozy dokumentu osobistego zasilanej przez gatunki diarystyczne i epistolografię. Wziąwszy pod uwagę fakt, że równolegle obok zainteresowania działalnością zawodową artysty kwitnie zainteresowanie jego codziennością stanowiącą tajemniczą otoczkę twórczości, to ciekawość drugiego człowieka (zwłaszcza gdy tym kimś okazuje się człowiek kultury i sztuki) szuka ujścia. Czytaj dalej „Zapis nieprzypadkowego spotkania”

O nas samych jako innych

co-pozwala-powiedziec-noc-9788365595782.jpgAutor: Pierre J. Mejlak, przekład: Krzysztof Szczurek, tytuł: Co pozwala powiedzieć noc, tytuł oryginału: Having Said Goodnight, wydawca: Książkowe Klimaty, liczba stron: 192, data premiery: 24.04.2018 r.

 

Za każdym razem gdy trzymam w rękach książkę autora będącego przedstawicielem mniejszego narodu, którego literatura nie przeniknęła do krwiobiegu tej wielkiej literatury światowej, przyłapuję się na formułowaniu naiwnych oczekiwań wobec twórczości pisarza z egzotycznego dla mnie zakątka świata. Oczekuję rozsypania między stronami okruchów kolorytu lokalnego i wyczuwalnego pod kartką pulsu ziemi tak różnej od mojej. W przypadku tomu opowiadań Co pozwala powiedzieć noc Pierre’a J. Meijlaka moje oczekiwania nie zostały spełnione, bo – przyznaję ze skruchą – nie odrobiłam lekcji na poziomie prostego pytania z teleturnieju edukacyjnego „Jeden z dziesięciu”. Czytaj dalej „O nas samych jako innych”

Szpadel jak strzelba Czechowa

655678-352x500Autor: Liz Spit, przekład: Łukasz Żebrowski, tytuł: Szpadel, tytuł oryginału: Het smelt, wydawnictwo: Marginesy, liczba stron:  480, data premiery: 4 kwietnia 2018 r.

Przeżycia wyniesione z tej lektury uderzyły mnie falą przeszywającego zimna i na chwilę zaczerniły obraz rzeczywistości, trudno bowiem otrząsnąć się z książek tak przygnębiających i doskonale rozegranych na poziomie narracyjnym. Chociaż język, którym posługuje się Liz Spit, flamandzka pisarka i scenarzystka, jest odarty z emocji, szorstki i powściągliwy, to jej sposób snucia opowieści przyprawia czytelnika o niepokój nieporównywalny z odbiorem typowych gatunków bazujących na suspensie. Czytaj dalej „Szpadel jak strzelba Czechowa”

5 majowych debaściaków

Przyjęło się mówić, że wydawcy zawsze wyciągają książkowe asy z rękawa tuż przed Warszawskimi Targami Książek. Nie inaczej wydarzyło się w tym roku, bo maj okazał się miesiącem obfitującym w multum literackich niespodzianek. W swojej zakupowej ściągawce pominę jednak te najbardziej oczywiste premiery, które – dzięki wysiłkom marketingowców – zdołały przebić się do naszej czytelniczej świadomości na kilka tygodni przed planowaną datą rozpoczęcia sprzedaży. Nie bądźcie zatem rozczarowani i zdziwieni, że w moim zestawieniu potencjalnych debaściaków nie uświadczycie „Komedy” Grzebałkowskiej tudzież „Innych ludzi” Masłowskiej. Tym razem darujmy sobie te „oczywiste oczywistości” i zapuśćmy się w mniej wydreptane rewiry wydawnicze! Czytaj dalej „5 majowych debaściaków”